Go Back Go Back
Go Back Go Back

Japaun no Timor-Leste Lansa Sentru Kuidadus Emerjénsia Obstétriku no Neonatál-Báziku (KEmON-B) iha Turiscai hodi Salva Inan no Bebé Foin Moris

Share

Notísia

Japaun no Timor-Leste Lansa Sentru Kuidadus Emerjénsia Obstétriku no Neonatál-Báziku (KEmON-B) iha Turiscai hodi Salva Inan no Bebé Foin Moris

calendar_today 13 February 2026

S.E. dr. Élia A. A. dos Reis Amaral, Ministra Saúde,  S.E.  Sr. YAMAMOTO Yasushi, Embaixadór Japaun iha Timor-Leste; no Sr. Navchaa Suren, Reprezentante UNFPA, ofisialmente lansa Sentru KEmON-B iha Turiscai
S.E. dr. Élia A. A. dos Reis Amaral, Ministra Saúde, S.E. Sr. YAMAMOTO Yasushi, Embaixadór Japaun iha Timor-Leste; no Sr. Navchaa Suren, Reprezentante UNFPA, ofisialmente lansa Sentru KEmON-B iha Turiscai

Japaun no Timor-Leste Lansa Sentru Kuidadus Emerjénsia Obstétriku no Neonatál-Báziku (KEmON-B) iha Turiscai hodi Salva Inan no Bebé Foin Moris

Turiscai, Munisípiu Manufahi - Timor-Leste hakat tan pasu boot ida hodi hakotu mortalidade inan no bebé foin moris ne’ebé bele prevene hó lansamentu ofisiál ba Sentru Kuidadus Emerjénsia Obstétriku no Neonatál-Báziku (KEmON-B) iha Sentru Saúde Komunitária Turiscai. Fasilidade ne’e sei fornese servisus esensiál sira ba salva vida feto no bebé foin moris iha Manufahi-liuhosi hakbesik atendimentu ba kazu emerjénsia sira ba komunidade sira. Marku ida-ne'e sai posivel liuhosi apoiu jenerozu hosi Governu Japaun, parseria ho Ministériu Saúde no ho asisténsia téknika hosi UNFPA.

Sentru KEmON-B Turiscai halo parte husi planu nasionál Timor-Leste nian atu estabelese sentru KEmON-B hamutuk 36 tuir Planu Asaun melloramentu KEmON nian. Turiscai maka sentru dahuluk hosi sentru Saúde Komunitária 20 ne'ebé finansia hosi Governu Japaun, hodi reforsa kompromisu governu nian hodi hadi'a saúde inan no bebé foin moris iha Timor-Leste. Sentru ne'e kobre Suku 11 ho populasaun besik 7,800, inklui feto 3,700, no espekta atu jere maizumenus partu 1,500 kada tinan.

“Sentru ida ne’e la’o deit edifisiu ida, ne’e hanesan transformasaun ida ba ita nia sistema saude,” dehan Sua Eselénsia Ministra Saúde, dr. Élia A. A. dos Reis Amaral. “Liuhusi planu Governu nian atu estabelese sentru KEmON-B hamutuk 36, feto liu 14,030 iha Manufahi sei hetan benefísiu direta no indireta. Ho Japaun no UNFPA nia apoiu, ita hametin hela infraestrutura, ekipamentu, no rekursu umanu hodi garante katak feto hotu-hotu hetan kuidadus ho kualidade ne’ebé aas durante isin-rua, Partu, no pós-partu.”

Ho estabelesimentu sentru KEmON-B hamutuk 20 ne’ebé finansia husi Governu Japaun, feto liu 16,300 mak sei hetan atendimentu diretamente kada tinan, liu 290 kazu emerjénsia inan nian sei jere, no isin-rua liu 115,000 mak hetan apoiu, ne’ebé signifikativamente habelar asesu ba kuidadus salva-moris iha Timor-Leste tomak.

Reprezentante UNFPA, Sra. Navchaa Suren, subliña importánsia husi sentru ne’e ba komunidade:

"Inan hotu-hotu merese hetan kuidadus ida ne'ebé oportunu no ho kualidade, no bebé sira foin moris hotu-hotu merese hahú moris ida ho seguru. Ohin, Sentru KEmON-B ida-ne'e lori promesa ne'e besik liután ba realidade."

Nia hatutan, "Liuhosi jere komplikasaun sira iha ne'e, iha nível komunidade, Sentru KEmON-B ida ne'e sei hamenus atrazu sira, hamenus presaun ba ospitál referénsia sira, no ajuda prevene mortalidade inan no bebé foin moris."

S.E. Embaixadór Japaun, Sr. YAMAMOTO Yasushi, reafirma Japaun nia kompromisu: “Japaun sei kontinua hamriik nu’udar parseiru forte iha viájen Timor-Leste nian ba dezenvolvimentu saudável, partikularmente iha hametin sistema kuidadus saúde nian. Ami hein ho esperansa katak sentru ida-ne’e sei hadi’a saúde no moris-di’ak ba komunidade Turiscai.”

Inaugurasaun ba Sentru KEmON-B Turiscai marka marku importante ida ba Munisípiu Manufahi, no ba sistema saúde nasaun nian. Liuhosi lori servisus kuidadus emerjénsia sira besik liu ba komunidade sira, prepara profisionál saúde ho abilidade esensiál, no hametin parseria, Timor-Leste aselera progresu atu hakotu mortalidade inan no bebé foin moris ne’ebé bele prevene.

dr. Élia A. A. dos Reis Amaral konklui: “Sentru ida-ne’e reprezenta dignidade, seguransa, no esperansa ba kada inan no kosok-oan foin moris iha Manufahi. Hamutuk ho Governu Japaun no UNFPA, ita reafirma ita-nia kompromisu katak laiha feto ida mak tenke risku nia vida bainhira partu.”

Ho kolaborasaun kontinua, investimentu, no envolvimentu komunidade nian, Sentru KEmON-B Turiscai hamriik hanesan símbolu ida ne'ebé nakonu ho esperansa ba futuru ida iha ne'ebé inan isin-rua hotu-hotu hetan apoiu, no partu hotu-hotu hó seguru.

Ho kolaborasaun kontinua, investimentu, no envolvimentu komunidade nian, Sentru KEmON-B Turiscai hamriik hanesan símbolu ne’ebé reprezenta esperansa ba futuru, iha ne’ebé kada inan isin-rua hetan apoiu no partu hotu-hotu ho seguru.